This paper introduces the adaptive institutional fusion (AIF) framework, a mid-range sociological theory explaining how formal and informal institutions interact under conditions of digital exposure. Research question: How do offline–online hybrid institutional arrangements form, adapt, and influence governance, education, labor, and social norms in transitional societies? Theoretical gap: The existing literature treats informal practices primarily as governance deficits, while digital sociology examines platform governance in isolation. Neither approach explains how hybrid systems evolve when locally embedded authority intersects with global digital visibility. AIF conceptualizes "fusion nodes" where formal regulations and informal practices converge, shaped by adaptive legitimacy, elasticity versus rigidity, and feedback loops generated by online exposure. Propositions: (1) Greater online visibility heightens legitimacy contests around hybrid institutions; (2) elastic hybrids with open digital interfaces formalize faster than rigid, patronage-bound systems; (3) digital exposure reinforces positive feedback in responsive institutions but amplifies dysfunction under elite capture; (4) hybrid nodes are durable, not transitional anomalies, and can be deliberately shaped by policy. Drawing on Bangladesh cases—madrasa digital curricula, shalish arbitration on Facebook, online labor markets, and activism campaigns—and global parallels such as M-Pesa, Brazilian favela leadership, and the gig economy, the paper argues that hybrid systems can deliver public value if recognized and governed rather than eradicated. The AIF framework offers a basis for rethinking institutional reform strategies and future research on algorithmic governance and cross-national validation.

Bu makale, dijital görünürlük koşullarında biçimsel ve biçimsel olmayan kurumların nasıl etkileşime girdiğini açıklayan orta düzey bir sosyolojik kuram olan uyarlanabilir kurumsal kaynaşma (AIF) çerçevesini tanıtmaktadır. Araştırma sorusu şudur: Geçiş toplumlarında çevrim dışı–çevrim içi hibrit kurumsal düzenlemeler nasıl oluşur, uyum sağlar ve yönetişim, eğitim, emek ve toplumsal normları nasıl etkiler? Kuramsal boşluk: Mevcut literatür, biçimsel olmayan uygulamaları çoğunlukla yönetişim eksiklikleri olarak ele alırken, dijital sosyoloji platform yönetişimini ayrı olarak incelemektedir. Her iki yaklaşım da yerel olarak yerleşik otoritenin küresel dijital görünürlükle kesiştiği durumlarda hibrit sistemlerin nasıl evrildiğini açıklamamaktadır. AIF, biçimsel düzenlemeler ile biçimsel olmayan uygulamaların birleştiği “kaynaşma düğümleri”ni kavramsallaştırır; bunlar uyarlanabilir meşruiyet, esneklik ile katılık ve çevrim içi görünürlüğün oluşturduğu geri bildirim döngüleriyle şekillenir. Önermeler: (1) Daha fazla çevrim içi görünürlük, hibrit kurumlar etrafındaki meşruiyet mücadelelerini artırır; (2) açık dijital arayüzlere sahip esnek hibrit yapılar, katı ve patronaj temelli sistemlerden daha hızlı biçimselleşir; (3) dijital görünürlük, duyarlı kurumlarda olumlu geri bildirimi güçlendirirken, elit kontrolü altında işlev bozukluğunu artırır; (4) hibrit düğümler geçici anomaliler değil, kalıcı yapılardır ve politika yoluyla bilinçli olarak şekillendirilebilir. Bangladeş örneklerine —medreselerde dijital müfredatlar, Facebook’ta şaliş tahkimi, çevrim içi emek piyasaları ve aktivizm kampanyaları— ve M-Pesa, Brezilya favela liderliği ve gig ekonomisi gibi küresel paralelliklere dayanarak, makale hibrit sistemlerin ortadan kaldırılmak yerine tanınması ve yönetilmesi durumunda kamusal değer üretebileceğini savunmaktadır. AIF çerçevesi, kurumsal reform stratejilerini yeniden düşünmek ve algoritmik yönetişim ile ülkeler arası doğrulama üzerine gelecekteki araştırmalar için bir temel sunmaktadır.